srijeda, 24. listopada 2012.

Epidemiologija metaboličkog sindroma


Proširenost MS u svijetu poprima pandemijske razmjere (Grundy, 2008). Prevalencija MS u razvijenim zemljama varira ovisno o definiciji i time zahvaćenim skupinama ispitanika (Rumboldt, 2007). Porast prevalence MS s dobi opisan je u mnogim epidemiološkim istraživanjima, (Brunner i sar., 1997; Markovic i sar., 2007), a postoje i značajne razlike u prevalenci prema spolu (Grundy, 2008). Weiss i saradnici su 2004. godine pokazali da prevalenca MS raste u zavisnosti od stepena gojaznosti i dostiže vrednost od 50% kod veoma gojaznih mladih ljudi.


Prevalenca MS značajno raste i sa povećanjem insulinske rezistencije (IR). Jedan od najkonzistentnijih nalaza za sada je da prevalenca MS veoma zavisi od starosti populacije (Micić i sar., 2010).
Dostupni podaci o prevalenciji MS govore o zahvaćenosti izmedu 20% do 30% odrasle populacije u većini razvijenih zemalja u kojima su se provodila takva istraživanja. (Grundy, 2008).  Pojavnost MS je u porastu u čitavoj Europi i Sjevernoj Americi usporedo s porastom gojaznosti i učestalosti T2DM (Hu i sar., 2002).
Pojavnost MS-a u razvijenim zemljama s prekomjernom prehranom i nedovoljnom tjelesnom aktivnošću stanovništva dosegla je epidemijske razmjere. U Sjedinjenim Američkim Državama (SAD) zahvata preko 25% odrasle populacije s tendencijom rasta u mlađoj dobnoj skupini (Ford i sar., 2002).
Najveći porast prevalence zabilježen je među ženama, i to čak za 23,5%, dok je među muškarcima prevalencija MS porasla za 2,2%. Izraženo u apsolutnim brojevima, 1990. godine u SAD je oko 41 milijun osoba imalo MS, dok je u 2000. godini taj broj narastao na oko 55 milijuna. Ovom porastu prevalence MS najveći doprinos je dao porast prevalence gojaznosti središnjeg tipa (prevalenca gojaznosti porasla je s 22,9% u periodu 1988-1994. godine na 30,5% u 1999-2000. godini) i povišenog krvnog tlaka, a u manjoj mjeri porast prevalence hipertrigliceridemije i snižene koncentracije HDL holesterola (Ford i sar., 2004).
Porast prevalencije MS osobito je izražen u SAD, gdje je u razdoblju od 1988-1994. godine do 1999-2000. godine dobno standardizirana prevalencija MS prema ATP III definiciji u općoj populaciji osoba starijih od 20 godina porasla s 24,1% na 27,0% (Ford i sar., 2004).
Dobno standardizirana prevalencija MS u SAD-u prema NCEP-ATP III definiciji u istraživanju koje je provedeno između 1999. i 2002. godine iznosila 34,6% (34,5% medu ženama i 34,4% medu muškarcima), dok je prema IDF definiciji prevalencija MS iznosila čak 39,1% (37,1% medu ženama i 40,7% među muškarcima). U istom istraživanju zabilježen je značajan porast prevalencije MS s dobi (Ford, 2005).
Muškarci u dobi od 20-29 godina imali su prevalencu MS 14,9% prema NCEP-ATP III definiciji i 21,8% prema IDF definiciji, dok su žene u istoj dobnoj skupini imale prevalencu od 12,1% (NCEP-ATP III) i 14,6% (IDF). U dobnoj skupini od 40-49 godina prevalenca  MS iznosila je 37,0% (NCEP-ATP III) i 45,5% (IDF) za muškarce i 31,9% (NCEP-ATP III) i 33,3% (IDF) za žene, dok je u dobnoj skupini od 60-69 godina prevalencija MS iznosila čak 51,6% (NCEP-ATP III) i 58,0% (IDF) za muškarce te 60,9% (NCEP-ATP III) i 62,6% (IDF) za žene.
Istraživanja prevalence MS među etničkim populacijama u SAD-u, su pokazala najmanju prevalencu u negroidnih muškaraca, nešto veću u bijelaca, a najveću u Hispanoamerikanaca (Ford i sar., 2002).
Razlike su zabilježene i u dobno standardiziranoj prevalenciji za etničke skupine. Tako je dobno standardizirana prevalenca MS za muškarce iznosila 35,4% prema NCEP-ATP III i 37,1% prema IDF definiciji za bijelce, 24,5% (ATP III) i 27,1% (IDF) za afro-amerikance i 40,3% (NCEP-ATP III) i čak 50,6% (IDF) za hispano-amerikance. Slične prevalence zabilježene su i za osobe ženskog spola; 31,5% (NCEP-ATP III) i 34,4% (IDF) za bijelkinje, 36,4% (ATP III) i 38,8% (IDF) za afro-amerikanke i 44,0% (ATP III) i 46,2% (IDF) za hispano-amerikanke. (Ford, 2005).
Služeći se kriterijima NCEP-ATP III, kanadski istraživači su u Službi liječnika obiteljske medicine pronašli 33%-tnu učestalost MS-a među osobama starosti 40-60 godina, što predstavlja trećinu pacijenata ove dobne skupine (Van den Hooven i sar., 2006).
U zemljama Europe je opsežno istraživana prevalencija MS. Iako su korištene različite definicije i istraživanja su provođena na različitim subpopulacijama, prevalenca MS u odrasloj populaciji kretala se uglavnom izmedu 15% (Hu i sar., 2004)  i 25% (Grundy, 2008). U općoj populaciji Njemačke prevalenca je bila 23,5% za muškarce i 17,6% za žene prema NCEP-ATP III definiciji te 31,6% za muškarce i 22,6% za žene prema IDF definiciji (Assmann i sar, 2007). Prevalenca MS kod muškaraca iz Italije bila je 15%, a kod žena 18%  prema  NCEP-ATP III definiciji (Miccoli i sar, 2005), dok je u Grčkoj ona ukupno iznosila 24,5% prema NCEP-ATP III definiciji i cak 43,3% prema IDF definiciji (Athyros i sar., 2005). U Španjolskoj populaciji starosti od 35 do 64 godine prevalenca MS iznosila je 22,3% među muškarcima i 30,7% medu ženama prema NCEP-ATP III definiciji i 27,7% među muškarcima i 33,6% medu ženama prema IDF definiciji (Lorenzo i sar., 2006). U gradskoj populaciji Portugala staroj od 18 do 90 godina prevalenca MS prema NCEP-ATP III definiciji iznosila je 19,1% za muškarce i 27,0% za žene te 23,9% za ukupno stanovništvo (Santos i Barros, 2003). Među osobama s razvijenim KVB u Nizozemskoj prevalencija MS prema NCEP-ATP III definiciji iznosila je 46% (Gorter i sar., 2004). U razdoblju od 1992. godine do 2002. godine prevalencija MS u populaciji Finske staroj između 45 i 64 godine porasla je s 48,8% na 52,6% prema NCEP-ATP III definiciji i s 51,4% na 55,6% prema IDF definiciji kod muškaraca, a kod žena se dogodio još i veći porast, s 32,2% na 39,1% prema NCEP-ATP III definiciji i s 38,0% na 45,3% prema IDF definiciji (Hu i sar., 2008).
Prevalenca MS u Finskoj u populaciji staroj izmedu 45 i 64 godina prema izmijenjenoj definiciji WHO iznosila je 38,8% kod muškaraca i 22,2%  kod žena. Među osobama s normalnom regulacijom glukoze u krvi prevalenca je iznosila 14,4% kod muškaraca i 10,1% kod žena, dok je medu osobama s T2DM prevalenca iznosila 91,5% za muškarce i 82,7% za žene (Ilanne-Parikka i sar., 2004).
Zemlje u razvoju suočene su s dvostrukim opterećenjem bolestima (engl. burden of disease). S jedne strane to su zarazne bolesti i pothranjenost zbog siromaštva, a s druge strane javlja se sve vece opterećenje kroničnim bolestima zbog porasta životnog standarda dijela populacije (Prentice, 2006). Prevalencija MS je usko vezana uz dob. Ovo se može dobro vidjeti u Iranu gdje je prevalencija manja od 10% za muškarce i žene u dobnoj skupini od 20 do 29 godina, no potom raste na 38% za muškarce i 67% za žene u dobnoj skupini od 60 do 69 godina (Azizi i sar., 2003). Prevalencija MS u zemljama u razvoju kretala se od 13% u Kini do 30% u Iranu (Mohan i Deepa, 2006).
Prevalenca MS na reprezentativnom uzorku odrasle populacije Hrvatske iznosila je 8,8% u dobnoj skupini 35-64 godina (7,7%za muškarce i 9,9% za žene) i 19,6% u dobnoj skupini starijih od 65 godina (15,2% za muškarce i 22,5% za žene), dok je u ukupnoj populaciji muškaraca prevalencija iznosila 6,8%, a u populaciji žena 10,3%. U ovom istraživanju MS nije bio definiran prema međunarodno prihvaćenim kriterijima, nego se temeljio na prisutnom povećanom obimu struka (>102 cm za muškarce i >88 cm za žene) i najmanje dva od slijedećih kriterija: arterijski krvni pritisak ≥140/90 mmHg, anamnestički podatak o povišenim masnoćama u krvi i anamnestički podatak o povišenom šeceću u krvi (Vuletić i sar., 2007).
MS ima značajnu učestalost u razvijenim zemljama i u zemljama u razvoju. Procenjuje se da oko 20–25% svjetske adultne populacije ima MS i da je ova populacija ljudi izložena dva puta većem riziku od smrti od akutnog infarkta miokarda (AIM), odnosno da ima tri puta veću učestalost obolijevanja od AIM i moždanog udara. Osobe sa MS imaju pet puta veću učestalost nastanka T2DM. Skup faktora rizika koji čine MS se danas smatraju vodećim uzrokom epidemije  KVB (Micić i sar., 2010). Prevalencija MS na globalnoj razini raste, a taj porast nastavit će se i dalje jer ga pokreće porast prevalencije gojaznosti, posebno u zemljama u razvoju (Hossain i sar., 2007).

Nema komentara:

Objavi komentar

Napomena: komentar može objaviti samo član ovog bloga.